Phòng cháy chữa cháy quy định thế nào theo nhóm ngành?

Phòng cháy chữa cháy quy định thế nào theo nhóm ngành?

Hoạt động phòng cháy và chữa cháy (PCCC) đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh và dịch vụ được điều chỉnh bởi hệ thống văn bản pháp luật nghiêm ngặt, trọng tâm là Luật Phòng cháy và chữa cháy, Nghị định 136/2020/NĐ-CP và Nghị định 50/2024/NĐ-CP. Việc áp dụng các quy định này được phân hóa dựa trên đặc điểm kỹ thuật và mức độ nguy hiểm cháy, nổ của từng nhóm ngành cụ thể.

1. Cơ sở pháp lý và nguyên tắc phân loại

Hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia là căn cứ cao nhất để thực thi công tác PCCC. Trong đó, QCVN 06:2022/BXD quy định về an toàn cháy cho nhà và công trình, xác định các giới hạn chịu lửa () của cấu kiện xây dựng. Các cơ sở được phân loại theo quy mô, tính chất hoạt động để xác định thuộc thẩm quyền quản lý của cơ quan Công an hay UBND cấp xã.

2. Quy định PCCC đối với nhóm ngành Công nghiệp và Kho 

Nhóm ngành này bao gồm các nhà máy sản xuất, xưởng gia công và kho lưu trữ hàng hóa. Quy định tập trung vào việc kiểm soát nguồn nhiệt và tải trọng cháy.

– Phân hạng nguy hiểm cháy nổ: Cơ sở phải xác định hạng sản xuất (từ hạng A đến hạng E) dựa trên tính chất của vật liệu và quy trình công nghệ.
– Khoảng cách an toàn: Đảm bảo khoảng cách ngăn cháy giữa các hạng mục công trình theo quy chuẩn.
– Hệ thống chữa cháy: Bắt buộc lắp đặt hệ thống họng nước chữa cháy ngoài nhà, hệ thống chữa cháy tự động bằng nước (Sprinkler) hoặc bằng khí đối với các khu vực chứa thiết bị điện tử, hóa chất.

3. Quy định PCCC đối với nhóm ngành Kinh doanh dịch vụ lưu trú và Văn phòng

Bao gồm khách sạn, nhà nghỉ, nhà chung cư và các tòa nhà văn phòng cho thuê. Trọng tâm của nhóm này là bảo đảm an toàn tính mạng và thoát nạn cho người dân.

– Lối thoát nạn: Phải có ít nhất 02 lối thoát nạn độc lập. Thang bộ thoát nạn phải là thang kín hoặc thang có buồng tăng áp để ngăn khói.
– Hệ thống báo cháy: Lắp đặt hệ thống báo cháy tự động liên động với hệ thống hạ tầng kỹ thuật (thang máy, quạt tăng áp, rèm ngăn cháy).
– Chiếu sáng khẩn cấp: Trang bị đèn sự cố và đèn chỉ dẫn thoát nạn (Exit) hoạt động ngay cả khi mất điện lưới.

4. Quy định PCCC đối với nhóm ngành Dịch vụ vui chơi, giải trí và tập trung đông người

Nhóm này bao gồm quán Karaoke, vũ trường, quán Bar, rạp chiếu phim và trung tâm thương mại. Đây là nhóm ngành có yêu cầu khắt khe nhất về vật liệu trang trí nội thất.

– Vật liệu xây dựng: Cấm sử dụng các loại vật liệu dễ cháy (như mút xốp, nhựa) làm vật liệu cách âm hoặc trang trí trên đường thoát nạn.
– Thẩm duyệt thiết kế: Tất cả các cơ sở thuộc diện này phải được thẩm duyệt thiết kế và nghiệm thu PCCC trước khi đi vào hoạt động.
– Quản lý thiết bị điện: Hệ thống điện phải có thiết bị bảo vệ (Aptomat) riêng biệt cho từng khu vực, đảm bảo không xảy ra hiện tượng quá tải gây chập cháy.

5. Quy định PCCC đối với nhóm ngành Giáo dục và Y tế

Bao gồm trường học, bệnh viện và các cơ sở điều dưỡng.

– Phương án cứu nạn: Phải xây dựng phương án di chuyển đặc biệt cho đối tượng ưu tiên như trẻ em, bệnh nhân không có khả năng tự vận động.
– Chiều rộng lối đi: Hành lang và cửa thoát nạn phải có chiều rộng tối thiểu theo quy định để đảm bảo lưu thông cho cáng cứu thương và đám đông.
– Đào tạo nhân sự: Lực lượng PCCC tại chỗ phải được huấn luyện nghiệp vụ định kỳ và có chứng nhận do cơ quan Công an cấp.

6. Trách nhiệm thực thi của doanh nghiệp

Mọi cơ sở kinh doanh, tùy theo nhóm ngành, đều phải thực hiện các nghĩa vụ sau:

– Hồ sơ quản lý: Thiết lập và lưu giữ hồ sơ quản lý, theo dõi hoạt động PCCC theo mẫu của Bộ Công an.
– Kiểm tra định kỳ: Tự kiểm tra an toàn PCCC hàng ngày/tháng và phối hợp kiểm tra định kỳ với cơ quan chức năng.
– Bảo trì phương tiện: Các thiết bị như bình chữa cháy xách tay, hệ thống bơm, đầu báo khói phải được kiểm định và bảo dưỡng theo tiêu chuẩn TCVN 3890.

Việc tuân thủ đúng quy định PCCC theo nhóm ngành không chỉ giúp doanh nghiệp tránh các chế tài xử phạt hành chính mà còn là giải pháp căn cơ để bảo vệ nguồn lực tài chính và con người trước các rủi ro hỏa hoạn.

7. Quy trình pháp lý 

Để một cơ sở đi vào hoạt động hợp pháp, doanh nghiệp cần thực hiện đầy đủ quy trình ba bước sau:

Bước 1: Thẩm duyệt thiết kế về PCCC Trước khi xây dựng, hồ sơ thiết kế kỹ thuật phải được gửi đến Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH (PC07) hoặc Công an cấp Quận/Huyện để thẩm duyệt. Cơ quan công an sẽ đóng dấu “Đã thẩm duyệt thiết kế” lên bản vẽ nếu đạt chuẩn.

Bước 2: Nghiệm thu về PCCC Sau khi thi công xong, chủ đầu tư phải mời cơ quan Cảnh sát PCCC đến kiểm tra thực tế tại hiện trường. Quá trình này bao gồm việc chạy thử hệ thống bơm, test đầu báo khói, đo áp suất buồng thang và kiểm tra các chứng chỉ xuất xưởng của vật liệu chống cháy. Chỉ khi có “Văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu về PCCC”, cơ sở mới được phép đưa vào hoạt động.

Bước 3: Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc Theo Nghị định 67/2023/NĐ-CP, các cơ sở có nguy hiểm về cháy nổ (như nhà xưởng, chung cư, khách sạn, cây xăng…) bắt buộc phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc hàng năm. Mức phí bảo hiểm được tính dựa trên tỷ lệ phần trăm tổng giá trị tài sản của cơ sở.

Lưu ý quan trọng: Mọi thay đổi về công năng sử dụng, cải tạo nới rộng diện tích hoặc thay đổi dây chuyền công nghệ đều phải lập hồ sơ thiết kế điều chỉnh và tiến hành thẩm duyệt lại từ đầu. Việc tự ý thay đổi công năng (ví dụ: chuyển nhà ở thành kho hàng) mà không khai báo là hành vi vi phạm nghiêm trọng và sẽ bị đình chỉ hoạt động.